Niderland

Article in other languages:

Koninkrijk der Nederlanden
Niderland Krallığı
Niderland Bayrağı Niderland Gerbi
Bayrağı Gerbi
Şüar: "Je maintiendrai"Şablon:Loop15(fr.)
"Ik zal handhaven"Şablon:Loop15(nid.)
"Mən qoruyacağam"
Himn: "Het Wilhelmus"
Niderland – xəritədə yeri
Paytaxt Amsterdam
Böyük şəhərlər Amsterdam, Haaqa, Rotterdam
Rəsmi dil Niderland dili
Etnik qruplar 80,9% Niderlandlı
19,1% digər
Hökumət Konstitusiyalı monarxiya
 - Monarx Kraliça Beatriks
 - Baş nazir Yan Peter Balkenende
Müstəqillik: İspaniyadan 
 - Müstəqilliyin elanı 26 iyul 1581 
 - Müstəqilliyin tanınması 30 yanvar 1648 
Aİ-yə qəbul 25 mart 1957
Ərazi  
 - Ümumi 41 526 km² (135-ci)
 - Su (%) 18,4
Əhali  
 - 2009 təxm. 16 500 156 (61-ci)
 - Sıxlıq 396 nəfər/km² (24-cü)
ÜDM

(Alıcılıq qabiliyyəti pariteti)

2008 təxmini
 - Cəmi $675,4 milyard[1] ()
 - adam başına $40 431 (9-cu)
ÜDM

(nominal)

2008 təxmini
 - Cəmi $868,9 milyard (15-ci)
 - adam başına $52 019 (10-cu)
İnsan inkişafı indeksi (2008) 0,960 (6-cı) – yüksək
Pul vahidi Avro (€) (EUR)
Saat qurşağı CET (UKV+1)
 - Yay  CEST (UKV+2)
İnternet domeni .nl
Telefon kodu +31


Niderland Krallığı (nid. Koninkrijk der Nederlanden) - Qərbi Avropada dövlət. Şimal dənizinin sahilində yerləşir (sahilin uzunluğu - 451 km). AlmaniyaBelçika ilə həmsərhəddir (sərhədin uzunluğu - 1027 km).

Paytaxtı - Amsterdam, hökumətin iqamətgahı - Haaqa şəhəridir.

Digər iri şəhərləri, Rotterdam - dünyanın ən iri limanı, Utrext - ölkənin dəmir yolu sisteminin mərkəzi və Eyndhovendir.

Niderland xüsusi statusa malik olan Aruba adası və Niderland Antil adaları ilə birlikdə Niderland Krallığını təşkil edir. Bu tərkib ərazilər arasındakı münasibətlər 1954-cü ildə qəbul edilmiş "Niderland Krallığının Statusu" (Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden) adlı sənədlə tənzimlənir.

Niderlandım xəritəsi

Mündəricat

Ölkə adının mənası

"Niderland" sözünün yerli dildə mənası "alçaq ərazilər" deməkdir. Bəzən Niderland Hollandiya adlandırılır. Bu adın ölkə üçün istifadə edilməsi düzgün deyil, ölkənin 12 inzibati bölgəsindən ikisi Hollandiya adlanır: Şimali və Cənubi Hollandiya. Hollandiya adı əslində yalnız ölkənin şimal-qərb qisimindən Birləşmiş Hollandiya Krallığının ən əhəmiyyətli əyaləti olan Hollandiya Əyalətindən gəlməkdədir. qısaca Hollandiya olaraq adlandırılmaqdadır. 19.yüzilliyin ikinci yarısından etibarən bu əyalət iki əyalətə bölünmüş vəziyyətdədir: Şimal Hollandiya (Paytaxt: Haarlem) və Cənub Hollandiya (Paytaxt Deyil Haag). Hollandiya tərəfindəndə "Hollandiya" ifadəsi yalnız bu iki əyalət üçün istifadə edilər. Bunun xaricində "Hollandiya" daha çox, insanların özlərini təyin etdikləri lağ-lağı bir addır. Hollandiyanın xaricindəki ölkələrdə Hollandiyalılar ümumiyyətlə "Hollandiyalı" olaraq adlandırılarlar və Hollandiya turizim sənayesi və digər sənayelər də ölkələrini "Hollandiya" olaraq satışa çıxarmaqdadırlar (həm İngiliscədə, həm də Almancada). Hollandiya əyalətindən gəlməyən Hollandiyalılar, adı verən bölgə olan Hollandiyanın ölkənin geri qalan hissələrində hər kəs tərəfindən sevilmədiyi üçün, "Nederland" üçün "Hollandiya" adına və "Nederlander" üçün "Hollandiyalı" adına müəyyən bir antipatiya bəsləməkdədirlər. İngiliscə "Dutch" adı, "duutsc" kimi Orta Hollandiya formalarından ortaya çıxmışdır. "duutcs" və "dietsc" kimi Orta Hollandiya formaları xalq arasında danışılan ləhcələrin adlarıdır və bu ləhcələrin, rəhbərliyin, elmin və kilsənin dili olan Latıncadan ayırd edilməsinə yaramışlar. "Dutch" və "duutsc" formaları Almanca bir söz olan "deutsch" ilə əlaqəlidir, eyni mənşədən gəlir.

Tarix

Utrecht Birliyinə bağlı Şimal Hollandiya əyalətləri (Cənub Hollandiya, Zeeland, Utrecht, Gelderland, Overijssel, Groningen və Friesland) 26 İyul 1581-ci ildə İspaniya kralı II. Felipedən müstəqilliklərini elan etdilər. 1648-ci ildə imzalanan Vestfalya Andlaşmasında Hollandiya vilayətlərinin müstəqilliyi tanındı. Bu təxminən olaraq, daha sonra qurulacaq olan Hollandiyanın yerləşdiyi bölgə idi. Buna qarşı, bu bölgənin cənubunda qalan bölgələr, Flanderler daxil olmaq üzrə, krallıqda qaldı; daha sonra buradan Belçika Ölkəsi meydana gəldi. Bu tarixdən sonra Şimal Hollandiyalılar və Cənub Hollandiyalılar üzrə iki cəmiyyətdən bəhs edilməyə başlandı. Viyana Konqresi şimal və cənubu müstəqil bir ölkə olan Hollandiya Krallığı olaraq qısa bir müddət üçün birləşdirdi. Lakin cənub Hollandiyalılar (Felemenkliler) 1830 da müstəqilliklərini Belçika adı altında elan etmişlər idi belə. ("Belgica" köhnə bir Roma əyalətinin adıdır, və İntibah dövründə bu ifadə, şimal da daxil, Hollandiyanın Latınca adı olaraq istifadə edildi.)

Coğrafiyası

Mövqe: Qərb Avropa, Şimal Dənizi sahilində, Belçika və Almaniya arasında iştirak edər. Coğrafi mövqesi: 52 30 Şimal paraleli, 5 45 Şərq meridianı. Xəritədəki mövqesi: Avropa. Sahə: 41,526 km² cəmi: 1,027 km. sərhəd qonşuları: Belçika 450 km, Almaniya 577 km. Sahil sulları 451 km. İqlimi: Ilıman; dəniz iqlimi, yazlar sərin və qışlar ılıman keçər. Ərazi quruluşu: Əksəriyyətlə sahil bölgəsində alçaq düzənliklər və düzlüklər, cənub-şərqdə təpəliklər iştirak edər. Dəniz səviyyəsindən yüksəkliyi: ən alçaq nöqtəsi: Prins Alexanderpolder -7 m; ən yüksək nöqtəsi: Vaalserberg 322 m. Təbii qaynaqları: Təbii qaz, neft, işlənə bilər ərazi. Ərazi istifadəsi: əkinçiliyə uyğun torpaqlar: %21.96. daimi əkinlər: %0.77. digər: %77.27 (2005 məlumatları). Sulanan ərazi: 5,650 km² (2005 məlumatları). Təbii fəlakətlər: Su basqınları.

Əhalisi

Əhali: 16 491 461 (iyul 2006 məlumatları).
Əhalinin artım tempi: 0,49% (2006 məlumatları).
İmmiqrantların nisbəti: 2,72 immiqrant/1 000 nəfər əhali (2006 təxmini).
Körpə ölüm nisbəti: 4,96 ölüm/1 000 doğulan körpə (2006 təxmini).
Orta həyat müddəti: Cəmi əhali: 78,96 il.
kişilərdə: 76,39 il.
qadınlarda: 81,67 il (2006 məlumatları).
Uşaqların orta sayı: 1,66 uşaq/1 qadın (2006 təxmini).
HIV/AIDS - xəstəliklərinə tutulan yetkin sayı: 0,2% (2001 məlumatları).
HIV/AIDS - xəstəliklərindən ölənlərin sayı: 100 (2003 məlumatları).
Demonim: Niderlandlı.
Əhalinin etnik dağılımı: 91% Hollandiyalı, 9% Türk, Faslı və digər.
Din: Katoliklər 27%, Protestantlar 15,7%, Müsəlmanlar 5,7%, digər 2,3%, ateistlər 48,2%.
Dil: Niderland dili.

  • Avtomobil yolları: 134 000 km
  • Kanallar: 6 183 km
  • Boru xətləri: Xam neft 418 km; neft məhsulları 965 km; təbii qaz 10,230 km
  • Limanları: Amsterdam, Rotterdam, Delfzijl, Dordrext, Eemshaven, Qröningen, Haarlem, İjmuiden, Maastrixt, Terneuzen, Utrext, Vlissingen
  • Aeroportlar: 27
  • Vertolyot sahələri: 1


Mənbə

  1. World Economic Outlook Database, April 2009

Questions for article: holandia gerbi, niderland, qaaqa niderland, qaaqa niderlandi

This article is from Wikipedia. All text is available under the terms of the GNU Free Documentation License.


IHS Europe: Infrared Heating Systems for Home and Business.